Một, Hai, Ba, Bốn, Năm

Nhân dịp năm cũ đi qua năm mới lại sắp đến, xin được post một bài báo ngắn mình khá tâm đắc mà nhờ nhà Ngọc Linh Hà Linh mình mới được biết đến

——-

Người Trung Hoa hay có những ý tưởng Ä‘á»™c đáo và sâu sắc về phÆ°Æ¡ng châm sống. Những triết gia thời xÆ°a nhÆ° Khổng – Mạnh thì đã đành, mà người đời sau cÅ©ng vẫn có.

Chẳng hạn, LÆ°Æ¡ng Khải Siêu (1873-1929), đã có má»™t lời khuyên rất uyên bác cho mọi người, đại ý: “Má»—i ngày phải để ra tí khoảnh khắc đứng ngoài cuá»™c đời, nhìn lại cuá»™c đời. Sau má»—i tháng, má»—i năm, đều phải dành thời gian thích đáng để làm việc đó. Người tầm thường thì luôn bị cuá»™c đời cuốn Ä‘i, không thể dừng lại được. Kẻ sÄ© thường hay xa rời cuá»™c sống của nhân quần, không hòa nhập đời thường. Duy chỉ có những người rất có văn hóa má»›i vừa luôn luôn hòa nhập vá»›i đời thường, vừa có thể tách ra khỏi cuá»™c sống thường nhật vào bất cứ lúc nào để nhìn lại chính mình, nhìn lại cuá»™c đời: Ä‘iều ấy nói thì dá»…, chứ làm thì khó lắm thay !“.

Thi thoảng phải đứng ra ngoài cuộc đời để nhìn lại chính mình, để sửa mình, để sống có ích cho đồng loại. Tư tưởng ấy thật thanh cao. Nhưng cũng vì nó quá thanh cao nên chưa hẳn đã thích hợp với cuộc sống đa dạng và sôi động, đồng thời cũng xô bồ và thực dụng hơn của thời đại ngày nay.

Ý tưởng của người Trung Hoa thời nay về phÆ°Æ¡ng châm sống vẫn sâu sắc nhÆ° xÆ°a, nhÆ°ng xem ra có vẻ thiết thá»±c hÆ¡n nhiều. PhÆ°Æ¡ng châm ấy được diá»…n đạt má»™t cách rất “Trung Hoa hiện đại” nhÆ° sau:

Má»™t “trung tâm”: lấy sức khỏe làm trung tâm.

Hai “má»™t chút”: thoải mái má»™t chút, hồ đồ má»™t chút.

Ba “quên”: quên tuổi tác; quên bệnh tật; quên hận thù.

Bốn “có”: có nhà ở; có bạn đời; có bạn tri âm; có sổ tiết kiệm.

Năm “phải”: phải vận Ä‘á»™ng; phải hòa nhã, lịch sá»±; phải biết cười; phải biết kể chuyện; phải tá»± coi mình là người bình thường”.

Điều “má»™t trung tâm” là cá»±c kỳ quan trọng. Thường thì mãi đến lúc già yếu hoặc lúc ốm Ä‘au ta má»›i thấy sức khỏe là qúy giá; khi ngoài kia là trời xanh lồng lá»™ng và nắng gió lung linh mà ta ngồi đây bất lá»±c, má»›i thấy hối tiếc má»™t thời phung phí sức lá»±c má»™t cách liều lÄ©nh và dại dá»™t. Rất may là chất lượng cuá»™c sống ngày má»™t tốt hÆ¡n, y học ngày càng hiện đại hÆ¡n nên tuổi thọ của con người ngày càng cao hÆ¡n nữa. Sắp đến rồi, ngày mà “Sáu mÆ°Æ¡i tuổi chÆ°a phải là già, bảy mÆ°Æ¡i tuổi vẫn còn là trung niên !”. Hạnh phúc thay là có má»™t tâm hồn lành mạnh trong má»™t cÆ¡ thể cường tráng. Xin hãy nhá»› ở bất cứ lứa tuổi nào cÅ©ng phải “lấy sức khỏe làm trung tâm“.

Điều “hai má»™t chút” thật là chí lý. Đừng đạo mạo qúa, hãy sống hồn nhiên nhÆ° mình vốn có. “Thoải mái má»™t chút” (Má»™t chút thôi nhé!) là hợp vá»›i tá»± nhiên bởi cuá»™c sống không thể lúc nào cÅ©ng căng nhÆ° má»™t dây đàn đúng giọng được. CÅ©ng đừng qúa tá»± dày vò má»—i khi lầm lỡ. Ai mà chẳng có lúc sai lầm, có sai thì hãy tá»± nhủ “hồ đồ má»™t chút” chÆ°a sao ! CÅ©ng lại chỉ má»™t chút thôi nhé, luôn luôn hồ đồ thì còn nói làm gì, hồ đồ nghiêm trọng thì phải trả giá đắt, đôi khi hối không kịp.

Điều “ba quên” là để cho lòng mình thanh thản. Lỡ đã già rồi (và đã được sống nhiều), lỡ mang bệnh tật rồi (nhiều khi vì những lẽ rất cao cả, nhÆ°ng cÅ©ng có khi vì sá»± tầm phào) thì hãy quên Ä‘i, “quên tuổi tác” và “quên bệnh tật“; hãy vui sống má»—i ngày bằng những công việc thường nhật có ích cho mình, cho những người thân yêu và cho đời… Cuá»™c đời riêng của má»—i người chỉ có thể thật thanh thản khi biết “quên hận thù”; “quên hận thù” là Ä‘iều rất khó, nhÆ°ng cÅ©ng sẽ dá»… dàng hÆ¡n khi thá»±c lòng mong muốn có sá»± thanh thản của tâm hồn.

Điều “bốn có” rất đời thường, dung dị và thiết thá»±c. “Có nhà cá»­a” và ” có báº�
�n đời” tức là có má»™t gia đình yên ấm. Dù cho thế giá»›i văn minh này có biến đổi thế nào thì gia đình vẫn là tế bào bền vững của xã há»™i, vẫn là nÆ¡i trú ẩn cuối cùng đáng tin cậy cho những tâm hồn cô Ä‘Æ¡n Ä‘ang bị tai họa phủ phàng rượt Ä‘uổi.

Không buồn gì bằng nổi buồn không có “bạn tri âm“, nhÆ° “rượu ngon không có bạn hiền“. Sống trên đời ai cÅ©ng ít nhiều có bạn, nhÆ°ng bạn tri âm đồng cảm chia ngọt sẽ bùi vá»›i mình thì không phải người nào cÅ©ng có. Thiếu bạn tri âm, cuá»™c đời sẽ thiếu Ä‘i má»™t mảng lá»›n.

Cuối cùng, nhÆ°ng không kém phần quan trọng, là phải có của ăn của để ở chừng má»±c thích hợp, tức là phải có “sổ tiết kiệm“, phải dành dụm, phòng khi lỡ vận, phải lo xa má»™t chút…

Điều “năm phải” khuyên chúng ta thá»±c hiện má»™t phong cách sống lành mạnh và văn hóa. TrÆ°á»›c hết, “phải vận Ä‘á»™ng” (chân tay) vừa phải và bền bỉ. Khó nhất là duy trì được nết tập thể dục thường xuyên; tập kiểu gì cÅ©ng được, ít nhiều tùy theo sức, miá»…n là tập được đều đặn hàng ngày. Đó là cách tốt nhất để giữ cho thân thể được khỏe mạnh và tinh thần thoải mái. Còn thể thao thì tùy sở thích và tùy hoàn cảnh chứ không phải là nhất thiết.

Thứ hai là phải “hòa nhã, lịch sá»±“. Đó là phong cách không thể thiếu được cho má»—i người cho dù ở cÆ°Æ¡ng vị nào và hoạt Ä‘á»™ng trong lÄ©nh vá»±c nào. Nét văn hoá ấy là của chung nhân loại, dân tá»™c nào cÅ©ng có bất kể ở trình Ä‘á»™ văn minh nào. Người có văn hóa không hẳn là người có học thức cao.

Thứ ba là “phải biết cười“. Biết cười có duyên không dá»…. Không phải ai cÅ©ng Æ°a hài hÆ°á»›c, và tính hài hÆ°á»›c không phải có sẵn trong nhiều người. Những người dá»… cười, cÅ©ng nhÆ° là dá»… khóc, thường là tốt bụng, những người có tính hài hÆ°á»›c thường giàu lòng vị tha. Những người không Æ°a hài hÆ°á»›c có lẽ không phải là những người có văn hóa cao. HÆ¡n nữa, bạn có biết không, má»—i lần cười thì có tá»›i mấy chục cÆ¡ trên mặt cùng hoạt Ä‘á»™ng và làm ta sống thêm được ít phút. Vậy thì càng cần “phải biết cười“.

Thứ tÆ° là “phải biết kể chuyện“, tức là phải biết kể lại những Ä‘iều mình biết má»™t cách khúc chiết rõ ràng, biết diá»…n đạt ý mình má»™t cách sáng sủa, nói rá»™ng ra là phải biết cách giao lÆ°u tÆ° tưởng. Người biết kể chuyện luôn luôn đồng thời cÅ©ng là người biết lắng nghe, bởi có chịu khó lắng nghe má»›i có cái để mà kể lại và má»›i biết kể nhÆ° thế nào cho thích hợp đối vá»›i người nghe mình.

Sau hết và cÅ©ng là trÆ°á»›c hết là “phải tá»± coi mình là người bình thường“. Người ở cÆ°Æ¡ng vị càng cao mà biết tá»± coi mình là người bình thường thì càng được kính trọng. Đối vá»›i má»™t số người Ä‘iều ấy không phải dá»… dàng, bởi vì ngay má»™t anh binh nhì cÅ©ng vẫn có thể ngạo mạn khinh người, coi mình là nhất thiên hạ, y hệt má»™t tÆ°á»›ng lÄ©nh lừng danh Æ°a phỉnh nịnh. Chúng ta vẫn thường nghe nói: “Cái khó nhất là biết dừng ở chá»— nào” và “cái cần biết trÆ°á»›c hết là biết mình“. Người tá»± coi mình là người bình thường sẽ dá»… “biết mình” và cÅ©ng dá»… “biết dừng“.

Tôi hy vọng là đã hiểu và diá»…n đạt đúng được phần nào những ý tưởng sâu sắc và Ä‘á»™c đáo của người Trung Hoa xÆ°a cÅ©ng nhÆ° nay về phÆ°Æ¡ng châm sống. Xin chia sẻ cùng bạn đọc nhân dịp cuối năm cÅ© nhìn lại mình, để đầu năm má»›i thêm chút thoải mái. “Cuá»™c đời vẫn đẹp sao“…

(Báo nhân dân-số 3-625)

Advertisement